Đọc Ocean Vương

"Một thoáng ta rực rõ ở nhân gian"

Tôi đã muốn viết về cuốn sách này từ khi đọc những trang đầu tiên. Một tác phẩm văn xuôi nhưng đọc lên rất thơ. Câu từ nhẹ nhàng dù ý nghĩa của chúng có thể rất chua xót. 

Đây là câu chuyện về những sự kết nối. Trước tiên là người con trai cố gắng kết nối với người mẹ của mình, một người mẹ là dân di cư, sống lay lắt trong một xã hội xa lạ, một người mẹ không vượt qua được những tổn thương tâm lý từ chiến tranh, một người mẹ rất tốt và một người mẹ tồi. Người mẹ ấy đã vô số lần vô thức làm tổn thương con mình. Không trách móc mẹ, câu con trai ấy đã tìm cách để hiểu mẹ mình hơn, thông cảm hơn cho nỗi đau và những cơn thịnh nộ của mẹ. Để làm được điều đấy, tấm lòng của cậu ấy phải bao la hơn tấm lòng của một người con trai trong gia đình. Cậu ấy phải mở rộng tấm lòng với cả thế giới, không chỉ là thế giới của con người và không chỉ là thế giới của những điều đang hiện hữu. 

Đây là câu chuyện về sự sống và không sống. Câu chuyện mở đầu với hình ảnh một đầu thú khô được treo trên tường, rồi đến những con côn trùng có số phận mỏng manh. Câu chuyện tiếp theo kể về những người di cư như người mẹ, người bà, những người hàng xóm sốc thuốc và cả công cuộc mưu sinh lam lũ trong một xã hội còn đầy rẫy những bất công và phân biệt chủng tộc. Tất cả những trải nghiệm đó đã làm nên một cậu con trai đặc biệt nhạy cảm với cuộc sống.

Đây là câu chuyện về ý chí. Không chỉ là ý chí vươn lên mà còn là ý chí cho phép mình được đối xử như thế nào. Người con trai biết việc bạo hành của mẹ mình là do hậu quả của chiến tranh và cậu không giận mẹ vì điều đó. Người con trai trải qua những đau đớn trong mối quan hệ tình cảm nhưng cậu cho phép điều đó ở người bạn của mình. Bằng không cậu sẽ chọn bước ra khỏi nỗi đau một cách dứt khoát chứ không để ai ve vuốt sự tổn thương cậu phải chịu đựng.

Câu chuyện giúp tôi suy nghĩ nhiều hơn về mối quan hệ với gia đình. Hóa ra người nhà, hoặc những người coi nhau như người nhà, có thể chịu đựng nhau đến mức thế, yêu thương nhau đến vậy. 

Tác phẩm có cốt truyện phi tuyến tính như những lời kể tâm tình của con với mẹ. Những suy nghĩ khi thì dẫn lối về quá khứ, khi thì quay ngược lại thực tại, đang ở trong câu chuyện của người này lại liên hệ với câu chuyện của người khác, đang trong câu chuyện của cá nhân lại móc nối với những phê bình xã hội. Ấy vậy mà không rối, mà lại nhịp nhàng như hơi thở.

Một cậu con trai tầm tuổi tôi đã trải qua những gì để viết nên một tác phẩm như thế?

 

 

  

Teachers and improvisers

I had been searching for an improv class for the past five years, but either I couldn’t find one or the class location was far from my place. Luckily, this year, I found one class near my house. There are so many wonderful things about the teacher, the classmates, the atmosphere, but now I will focus on how improv skill can carry over into my teaching.

As a teacher, thinking on the spot is the norm. Although we, teachers, have to do lesson planning down to every minute, that plan only works 70-80% of the time in the class. We expect the students to be on time, complete all the homework and adhere strictly to our instructions, but in reality, we have to deal with unexpected and unwanted situations that interfere with what we plan. Hence, instead of being passive and angry, we had better “YES AND” the situation to let the class finish on a high note. By YES AND, I mean we have to accept the unexpected and make quick decisions on how to continue with the class, and how to switch to a plan B and still achieve some of our learning objectives.

As an improviser, we take care of ourselves and our acting partners. We set up the ground rules about what we can do physically and verbally before we proceed with any scene together. We are careful not to upset others with our language, behavior or manner. We respect the boundaries set by each and every person in our group. Similarly, a teacher should be careful not to hurt students’ feelings through their use of language, attitude or behaviors. Sometimes as a teacher, I reacted too quickly to what I considered a mistake in my students’ work. Upon reflecting on such experiences, I know I should have refrained from criticizing as even a quick comment can discourage students from taking initiative next time. To quote my improv teacher, “You should embrace the mistakes and let them be a part of the play.”

As an improviser, my task is not to be the funniest or most communicative character but to become a co-creator, a co-architect of the scene. Once we initiate a line, make sure it’s understandable to our partners or we have to provide the clues when the going gets tough. At the end of the day, what the audience cares about is whether the scene makes sense. In the same vein, in a class, teachers should do everything possible to make learning, not just the lecturing, happen. To do so, teachers should create tasks that are within their students’ zone of proximal development, be ready to accept their challenges yet not to let things go too far from the agreed learning objectives.

As an improv learner, I am still a bit rigid. As a teacher, I need more flexibility and adaptability. Yet I am learning and growing in both roles, more willing to respond to the moment while trying to allow myself, and others, to have fun in the process.

YES, AND

 Bình thường đi học lớp gì hay về mình hay viết reflection điểm lại những nội dung học, nhưng với lớp improv này mình không phải làm thế, vì buổi nào về cô giáo cũng có note thật chi tiết các hoạt động. Lớp học tưởng chỉ là vui nhưng lại hết sức logic và chuyên nghiệp. 

Đi học improv là một nỗ lực bước ra vùng an toàn của mình, một người vốn không dám làm khác đi những gì mình quen thuộc, nếu phải đi đường lạ thì mình chọn book Grab. Ấy vậy mà ở lớp Improv mình cảm thấy được an toàn. An toàn để có thể làm những gì mình chẳng bao giờ làm, an toàn để có thể trông ngốc nghếch hoặc kỳ quặc, để không phải chốn chạy như ở các buổi team-building ở cơ quan. Mục tiêu của mình ở khóa này là dám đi đến buổi cuối. Khi bị nghỉ mất buổi diễn tập, mình đã nghĩ buổi tốt nghiệp mình chỉ có thể làm khán giả, nhưng nhờ cô giáo động viên nên mình vẫn cứ đứng ra sân khấu. Cảm ơn cô giáo thật nhiều. Cảm ơn các bạn cùng lớp đã hỗ trợ mình trên sân khấu, ra dấu hay chạm nhẹ để mình biết mình đã đến lượt phải bước lên phía trước trong những lúc mình không biết phải làm gì hay xoay xở ra sao.  

Ứng tác đúng như cuộc sống, rất nhiều khi không hề có sự chuẩn bị, nhưng nếu được hướng dẫn và có những người đồng hành thì mình sẽ  bản lĩnh hơn, có thể làm chủ tốt hơn các câu chuyện đời mình, để rồi khi gặp những tình huống chưa bao giờ gặp, mình vẫn có thể YES, AND. 

Về Nam Định

Mỗi khi mình nói "Về Nam Định" tức là mình đang muốn nói đến thành phố Nam Định. Còn nói "Về Hành Thiện" (cũng thuộc tỉnh Nam Định) là khi muốn nói đến về nhà bà mình. Hành Thiện cũng là nơi thân thương, nhưng Nam Định luôn có ý nghĩa đặc biệt vì đó là nơi mình sinh ra (Cả nhà mình 4 người, chỉ có mình mình sinh ở thành phố Nam Định). Và dù Nam Định là nơi mình chỉ sống sáu năm đầu đời trước khi chuyển lên Hà Nội, nhưng đó là sáu năm vui vẻ nhất, vô ưu vô lo nhất trong cuộc đời. Đó cũng là nơi có những người mình yêu thương và cũng hết lòng yêu thương mình. Bởi vậy cái tên Nam Định sẽ luôn gắn với những gì mình yêu thương nhất, tự hào nhất. Mình từng nghĩ nếu một ngày mình quyết định không sống ở Hà Nội nữa thì mình có thể về Nam Định. 

Chiếc tủ bếp

 Nhà mình cần mua một chiếc tủ bếp để thay thế chiếc bàn cũ vốn được dùng để bày mâm cơm và cả tá chai lọ khác. Bố mình xem mấy mẫu online và chỉ cho mình một vài mẫu ưng ý. Mình nhận chủ chi ngay vụ này vì mình luôn tin vào mắt kĩ thuật của bố : bố đã khẳng định hàng này đến từ shop uy tín. Ấy thế mà vấn đề đã xảy ra khi chiếc tủ được mang đến. Sau khi bố mình đã dành cả buổi chiều lắp ráp các kiểu để thành cái tủ, mẹ mình đã không ưng ý. Mẹ quả quyết phải mang đổi ngay chứ không cho kê vào gian bếp. Mẹ chê mặt tủ bé, màu ghi xám cùng cấu trúc kiểu giá sách làm tối nhà, chất liệu tủ không đúng ý mẹ, mặt trên gõ vào kêu bong bong, rất ong tai. Ngày nào mẹ cũng chê, trách bố không hỏi ý kiến mẹ, trách mình phóng tiền mua mà không suy nghĩ. Mẹ bảo bố làm sao mà đổi được thì đổi. Chắc bố cũng đã cố gắng nhắn tin cho nhà bán nhưng có lẽ họ không trả lời nữa. Cái tủ cứ được dựng ở phòng khách đến hơn một tuần. Rồi bố phải về quê có việc mấy ngày. Trong lúc bố về quê, mẹ đã gọi anh họ mình làm nghề cơ khí đến và bảo anh phải độ lại được chiếc tủ này. Đầu tiên phải tháo phần trên (trông giống giá sách đi) cho sáng sủa, rồi mua một mặt gỗ cứng cáp đặt lên trên mặt tủ. Mặt gỗ này phải to hơn mặt tủ để để vừa mâm cơm. Rồi còn phải dùng giấy gián gỗ gián toàn bộ bề mặt bên ngoài để chiếc tủ đang từ màu ghi xám chuyển sang màu vàng gỗ. Thế là cái tủ "độ" được kê vào bếp, đồ đạc được xếp lên gọn gàng. Bố mình mấy hôm sau lên, thấy chiếc tủ đã nằm gọn trong bếp với thiết kế khác hẳn lúc trước. 

Chỉ một việc bé tí nhưng mình quan sát được cách bố mẹ giao tiếp trong gia đình. Hồi bé bố mình thường xuyên đi vắng nhà nên mình ít có những quan sát này. Sự việc này có lúc khá căng thẳng, và để giải quyết thì cần phải có sự nỗ lực từ hai bên. Mẹ mình có lúc giận dữ nhưng lại là người tìm cách giải quyết vấn đề. Vấn đề này có được giải quyết thì gia đình mới êm ấm. Thôi cũng là may. 

Hương vị gắn kết

Ăn uống vốn là thú vui của đời người. Con người ta không chỉ ăn khi đói mà còn ăn khi buồn, khi vui. Bởi thế mà có những món ăn khiến ta nhớ mãi không chỉ bởi hương vị đặc sắc mà còn vì nó gắn với những con người cụ thể, những niềm vui, nỗi buồn thật cụ thể. 

1. Nem rán

Hôm đến văn phòng cô, chúng mình được cô chiêu đãi món Nem nướng. Cô chạy đi mua thật nhanh khi tụi mình đến, nhất định không cho ai đi cùng. Rồi cô trở về không chỉ với nem nướng mà còn có bánh tráng trộn và nem rán. Cô nhấn mạnh vào gói nem rán : Vì Hòa thích ăn nên cô mua cái này. Dù mình cũng nghĩ đến việc cai đồ rán,  nhưng đồ cô mua lại ngon, lại đặc biệt dành cho mình, thì làm sao mình "trì hoãn sự sung sướng được." Chỉ vì một lần mình với cô đi ăn nem nướng Ấu Triệu mà cô nhớ đến sở thích của mình. Ở với cô, lúc nào mình cũng được động viên, được chiều, được kèm cặp, giúp đỡ. Bởi vậy đi ăn với cô, dù ăn bữa đơn giản hay cao cấp, nhiều dầu hay ít mỡ thì mình đều thấy vui. 

Nhắc đến món nem, mình lại nhớ đến một lần đi ăn ở quán Ốc Cay ở Trần Huy Liệu. Giờ không biết quán còn ở đó không, nhưng mình rất nhớ vị nem rán ở đó vì nó ngọt và dẻo hơn những chỗ khác. Nhưng mình còn nhớ hơn vì đó là lần đầu tiên mình đi ăn cùng cô giáo dạy ĐH và một số anh chị, bạn bè khác. Ăn xong cô mình đã nói: Bữa hôm nay chỉ những người đã đi làm sẽ campuchia, còn các bạn sinh viên (như mình) thì được miễn phí. Nghe xong mình đã rất cảm động vì cô đã nghĩ cho bọn mình. Điều đó không chỉ thể hiện ở buổi đi ăn hôm ấy mà còn trong những chỉ dẫn về nghề nghiệp về sau. Đã lâu rồi mình không có dịp liên lạc với cô, nhưng mình mong cô vẫn mạnh khỏe và nhiệt huyết như những ngày đầu mình gặp cô. 

2. Bánh bèo

Bác  mình biết mình thích ăn bánh bèo Nam Định, nên lần nào về qua chỗ bác, bác cũng chạy đi mua cả chục xuất bánh bèo. Có lần bác còn gửi ô tô lên cho mình dù chẳng phải dịp gì đặc biệt. Bánh bèo Nam Định  không mỏng như  bánh bèo Huế hay bánh bèo Hải Phòng mà giòn dai, cắn ngập miệng. Bánh ăn nóng với nước chấm pha loãng vị thanh ngọt, ngon hết sảy, càng ngon hơn vì đó là món ăn quê hương mình.

3. Kem bốn mùa

Lâu lắm rồi mình không ăn kem ly. Nhưng nếu ăn ở các trung tâm thương mại thì vị cũng chẳng thể nào so được với vị kem ly bốn mùa bác mình chở mình đi ăn hồi nhỏ. Ly kem ngoài các cúp kem còn có viên sơ-ri đỏ chót ở giữa, bên cạnh cắm một chiếc que ốc quế. Mình sẽ ăn viên sơ-ri chua ngọt trước, rồi sẽ lấy chiếc que ốc quê xúc từng ít kem để ăn. Nghĩ đã thấy hạnh phúc. Sau này chuyển lên Hà Nội, mình không tìm ở đâu ra hương vị đó nữa. Nhưng những kí ức về những năm tháng đầu đời hạnh phúc sẽ không bao giờ nhạt phai. 

4. Lá mơ trứng gà

Món ăn tuổi thơ của mình là món lá mơ trứng gà. Với mình, món này ngon hơn 100 lần so với trứng ngải cứu. Dù có bao nhiêu lá mơ thì khi trộn cùng trứng gà, vị đắng cũng sẽ biến mất. Thay vào đó là vị đậm đà, ăn bùi bùi. Món này đặc biệt có thể rán không cần mỡ, thay vào đó chỉ cần một tấm lá chuối lót chảo. Hồi còn bé mình nhớ mẹ mình hay giã tay lá mơ; giờ thì mẹ phát hiện không cần mất công như vậy mà chỉ cần thái nhỏ lá mơ, vị vẫn y chang. Không những bố mẹ mà bà mình cũng biết mình thích món này. Bà giờ ít khi vào bếp, nhưng lần nào về, bà cũng bảo mình hái lá mơ mang đi, hoặc ai đó về quê thì mang lên cho mình. Món ăn ngon, rất tốt cho đường ruột, lại gắn với những người hết mực yêu thương mình. 

5. Lẩu

 Mình hay rủ mọi người trong nhà ăn lẩu. Bố mẹ mình thì hay phản đổi vì lý do "Con đã béo quá rồi." Nhưng mình không lo lắm vì mình thích việc mọi người có thể cùng ngồi ăn và trò chuyện thật lâu. Các bữa ăn bình thường thường kết thúc nhanh hơn. Ăn xong, rửa bát xong thì dễ ai lại về phòng người nấy, lại bận rộn với máy tính hoặc ti vi. Câu chuyện này có vẻ không phải hiếm gặp ở các gia đình. Cách đây nhiều năm, mình từng nghe một em học sinh lớp sáu nói về việc ít khi được nói chuyện với bố vì bố em ấy toàn xem máy tính và điện thoại trong phòng riêng. Mình cũng từng nghe một bác lớn tuổi người Mỹ nói về việc thời gian mình nói chuyện với bác ấy (khoảng 1 tiếng đồng hồ) còn nhiều hơn thời gian con trai bác ấy nói chuyện với bác ấy trong cả một tuần. Khi nghe bác nói vậy, mình khi ấy đã thấy rất ngạc nhiên. Nhưng giờ thì tình cảnh này nhiều khi cũng xảy ra với gia đình mình. Bởi vậy, để động viên mọi người ngồi với nhau lâu hơn, mình thường kêu gọi mọi người hãy ăn lẩu. Dù bố mẹ vẫn phản đối ra miệng nhưng mặt khác lại xăm xắn đi chuẩn bị đồ cùng mình, và rồi cả nhà lại có bữa ăn được ngồi thật lâu cùng nhau. 

(Còn tiếp)

Sự khởi đầu ý nghĩa

Sáng ngủ nướng đến gần quá giờ hẹn, mình ba chân bốn cẳng bắt grab đến chỗ hẹn. Thế mà bạn mình vẫn chờ mình không chút phàn nàn. Thế rồi bọn mình cũng kịp một chuyến City tour lẽ ra diễn ra nửa giờ trước. Thời tiết ấm áp, gió mát lành, đồ ăn rẻ, đồ uống ngon, đi đến đâu cũng có chỗ đẹp để ngồi. Mọi thứ vừa vặn và đúng lúc. 

Buổi chiều mình được gặp những con người tâm huyết nhất trên trái đất mà mình quen thân. Địa điểm là ngôi trường cũ của chúng mình, nhưng mình đã chưa về thăm lại từ 7, 8 năm nay. Việc chọn địa điểm cũng rất tình cờ, liệu có phải là tín hiệu vũ trụ bảo mình nên đi học tiếp không? :D 

Vẫn những câu chuyện trường, chuyện lớp nhưng không trên bề nổi, cũng không xoáy vào những thứ vốn có hạn định và không thể thay đổi, bọn mình chỉ tập trung vào giải pháp So what? Mình nói về khó khăn với việc dạy một môn học, rồi được bắt bệnh ngay lập tức. Mình nhận ra điều mình đã bỏ qua trong việc thực hành của mình. Có những thứ  mình vẫn giữ trong đầu nhưng mình chưa làm tới nên kết quả có phần chưa được như mong đợi. Đây là điều mình sẽ phải thay đổi. Thật may mắn vì mọi người đã lắng nghe không phán xét và góp ý cho mình. Vẫn còn những câu hỏi So what chưa có lời giải đáp-Mình sẽ phải tiếp tục đi tìm. 

Mình không thích đi xe buýt nhưng hôm nay đã đi lại vì mình muốn đi cùng một người mình rất quý. Mình vẫn không thể có cảm tình với cách thiết kế nội thất của xe vốn không hề thân thiện với người già, trẻ nhỏ hay những người không giỏi giữ thăng bằng giống mình, nhưng câu chuyện trên xe buýt của bọn mình khiến mọi thứ dễ chịu hơn. 

Về đến nhà khi đã quá giờ ăn, nhưng mình cũng không bị phàn nàn gì. Mình kể cho mẹ nghe ngày hôm nay của mình, và mẹ lắng nghe chăm chú. Mẹ cũng thấy vui lây khi thấy mình kể bằng giọng hồ hởi, mắt sáng long lanh. Mình mong mẹ sẽ được nghe nhiều những chia sẻ tích cực thay vì những lời càm ràm về chuyện trường, chuyện lớp. 

Hôm nay cả trên mạng và ngoài đời mình  đều được nói chuyện với những người mình rất quý- Mọi người đều vui vẻ chấp nhận, tin tưởng mình và chia sẻ với mình. Mình thấy thật vui, và mong mình xứng đáng hơn.