Khi bà tôi bước sang tuổi 70, cả nhà nghĩ bà đã đến tuổi cần được nghỉ ngơi và phụng dưỡng đặc biệt. Đó là chuyện từ 20 năm trước. Còn bố tôi vừa bước qua tuổi thất thập thì vẫn nghĩ bản thân là thanh niên trai tráng. Bố vẫn nghĩ mình là người khỏe nhất nhà, tự mình mang vác cái thang nhôm qua mấy tầng nhà, tự leo chèo lên cột điện gần nhà để gạt lại cái át-tô-mát bị nhảy số, tự chạy xe đi nửa vòng thành phố để thăm bạn này, bạn nọ dù cả nhà luôn khuyên bố hãy đi taxi hoặc xe buýt. Sự tự tin của bố tôi đôi khi làm tôi thấy khó chịu. Tôi luôn nhìn thấy nguy hiểm và rủi ro trong những lựa chọn của bố. Tôi chỉ mong bố mẹ tôi được an nhàn, khỏe mạnh, không phải lo lắng hay làm việc nặng nhọc. Được vậy chúng tôi mới yên tâm.
Dạo này bố hay nói mấy câu khiến tôi thấy buồn. Không phải bố quát mắng gì tôi mà đó là những câu thể hiện suy nghĩ hay thái độ của bố về cuộc sống hay con người. Tôi cảm thấy những suy nghĩ đó có phần hơi chủ quan và thiên kiến, bởi vậy tôi đã phản ứng dữ dội bằng những câu nhận xét dễ làm mất lòng: Bố nói như vậy là phân biệt đối xử, trọng nam khinh nữ, bây giờ ra xã hội không ai được phép phán xét người khác như vậy nữa. Bố tôi bối rối phân bua trước lời buộc tội của tôi: Bố chỉ nói ở nhà chứ đâu có nói trước mặt họ. Tôi vẫn thấy ấm ức.
Nhớ lại hồi còn blog 360, tôi cũng viết một bài gì đó về bố. Tôi không nhớ tôi đã viết gì khi ấy, nhưng có một người bạn sau khi đọc xong đã comment: Em cứ lấy bố ra làm hình tượng thì sau này sẽ không tìm được người yêu đâu. Hồi bé, tôi lúc nào cũng thấy tự hào về những gì bố làm.
Có lẽ bố tôi đã đến tuổi cần được cảm thông và đối xử theo cách nhẹ nhàng, đặc biệt. Còn tôi lại cứ nghĩ bố hãy còn trẻ, bố vẫn phải là tấm gương mẫu mực để tôi noi theo.
When I write, I create a new version of myself that is freer, braver and more critical. Writing allows me to fly into the world of my dreams on the wings of my imagination, challenges my conception and helps me understand better my true self. I treasure every piece of writing that I create. Good or bad, they reflect my true color, my hours well spent, my emotions worth preserving and my hard work.
Friday, August 16, 2024
Bố
Thursday, August 1, 2024
Về với bà
Hồi còn nhỏ, bà hay lên chơi với mình hơn là mình về thăm bà. Hôm trước mình hỏi bà là bà còn nhớ căn nhà cũ của nhà cháu ở Nam Định không. Bà bảo: Có. Vậy mà đã hơn 30 năm. Nhanh thật. Kí ức về bà hồi đó là bà hay lên đợt mình ốm ví dụ như khi bị lên sởi mấy tuần. Đoạn sau đó thì mình không nhớ rõ. Rồi đến khi ông mất 18 năm trước, mọi người lo bà ở nhà buồn nên hay đón bà lên Hà Nội ở vài tháng, đến giỗ chạp, lễ tết mới đưa bà về. Khoảng 5, 6 năm gần đây, bà không chịu lên HN nữa mà muốn ở quê cho rộng rãi, thỉnh thoảng còn ra vườn chăm cây, nhặt cỏ, vì vậy mọi người bắt đầu về quê nhiều hơn. Mình cũng ổn định công việc hơn nên có thể về thăm bà cách mỗi vài tháng.
Về với bà, lúc nào cũng là những tháng ngày bình yên. Bà mình vốn không nói nhiều. Bà chẳng mấy khi khen ai ra mặt mà thể hiện niềm vui một cách kín đáo. Mình cũng chẳng có gì để bà khen, nhưng vì bà không bao giờ càm ràm nên mình thích về với bà. Đôi khi mình kể bà nghe về công việc của mình, bà tỏ ra rất hiểu và cảm thông. Bà không bao giờ nói câu: Bây giờ cả xã hội như thế.
Về với bà, vui nhất là thấy bà vẫn thoăn thoắt dù đôi chân giờ phải kéo lê loẹt xoẹt. Đó là biến chứng của một lần tai biến nhẹ mà cả nhà không ai biết. Nhưng trộm vía trí nhớ bà vẫn tốt. Bà vẫn kể rõ chuyện ngày xưa ngày xa. Bà không bị nặng tai hay đi còng lưng như nhiều ông bà khác. Bà còn nhớ bà đi học trường nữ sinh Đồng Khánh ở Hà Nội, và suýt nữa cũng lập nghiệp ở nơi đây.
90+, Bà vẫn tự làm mọi việc, từ giặt đồ, phơi đồ đến nấu ăn, dù mọi người giờ ít cho bà vào bếp. Bà vẫn tự tin hướng dẫn mình cách nấu ăn. Bà bảo đổ bao nhiêu bát nước vào nồi, nấu món nào trước món nào sau. Nhưng bà vẫn luôn tôn trọng ý kiến của mình. Trước khi nấu món gì bà cũng hỏi: Cháu có ăn được rau này không? Cháu có thích ăn rau kia không?
Hôm trước bà hơi buồn khi nói về những người hàng xóm hay bạn bè cùng trang lứa giờ chẳng còn ai. Mình phải trấn an bà bằng cách nói rằng cháu ra ngoài làng thấy nhiều ông bà già lắm bà ạ. Ở chợ nhiều bà hơn 80 tuổi vẫn ngồi trông sạp hàng hoặc đẩy một xe rau đi bán. Rồi mình mở Instagram cho bà xem ảnh một bà cụ lấy bằng đại học ở tuổi 104, một bà giáo U100 vẫn xuất bản thơ, một bà cụ khác cũng gần 100 trải qua cuộc đại phẫu mà vẫn tươi rói. Bà trầm trồ và yên tâm.
Mỗi lần về với bà chỉ được 2, 3 ngày rồi lại đi. Lần nào đi bà cũng ra tận cửa để tiễn.
Sunday, July 14, 2024
Tam Đảo

Sunday, June 2, 2024
Những bộ phim về chủ đề giáo dục
Nhân một ngày dạy một bài học khác hẳn với cách dạy của năm ngoái, mình bỗng muốn viết về những bộ phim đã tạo cho mình chút cảm hứng khi đứng lớp.
1. The Midnight Romance In Hagwon
Bộ phim lấy bối cảnh ở một trung tâm luyện thi đại học, nơi mà cả giáo viên và học sinh đều rất áp lực trong cuộc đua thành tích, nơi mà mỗi điểm số đều quyết định tương lai của học sinh và sự nghiệp của giáo viên. Trong phim, mình ấn tượng nhất với đoạn nhân vật chính – cô giáo dạy luyện thi nổi tiếng nhất trung tâm nhận được một lời đề nghị sang dạy ở một trung tâm khác với mức đãi ngộ có một không hai. Lời đề nghị ấy đến đúng lúc cô đang phải chịu sự đối xử bất công từ lãnh đạo hiện tại, người đã từng khen ngợi cô như thánh nữ nhưng lại dễ dàng xuống tay với cô khi doanh thu có phần sụt giảm vì sự chơi xấu của trung tâm đối thủ. Với tính cách có phần thực tế, cô ấy gần như đã chấp nhận lời đề nghị kia. Thế nhưng khi một học sinh mới nói với cô rằng: “Bài giảng em học với cô là bài giảng hay nhất trong cuộc đời em. Em sẽ ghi nhớ nó thật lâu,” cô ấy đã lung lay. Cô ấy đã nghĩ dù cố phải hái trăng hay sao cho em học sinh kia thì cô ấy cũng cố gắng làm. Với cô ấy, cảm giác là một giáo viên tốt thực sự đáng giá hơn tiền tài và danh vọng ngoài kia. Và cô ấy chọn ở lại trung tâm hiện tại để có thể giúp đỡ em học sinh đó đạt được mục tiêu.
Trong tập hôm nay cô ấy đã
khóc lên nức nở khi nhận được bức ảnh chụp những tờ giấy note cô ấy từng viết
cho một học sinh cũ khi làm gia sư cho em này. Cô ấy đã tận tụy dạy dỗ em ấy biết
bao. Nhưng cô ấy đã khóc vì hiểu rằng cô ấy chỉ làm điều đó cho mình em học
sinh này thôi, cô ấy đã không thể làm điều
tương tự cho những học sinh khác. Bởi thế cô ấy thừa nhận mình không phải là một
giáo viên tốt.
Là một cô giáo dạy luyện
thi, cô ấy phải tập trung vào chiến lược giải đề, và cô ấy đã thành công trong
việc giúp các em học sinh của mình đạt điểm cao. Nhưng buổi giảng mẫu chỉ có một
học sinh tham gia đã giúp cô có lại cảm giác dạy học không chỉ để giúp học sinh
vượt qua các kì thi cam go, đậu trường top, mà còn giúp học sinh thực sự yêu thích
kiến thức của môn học, được say mê tìm tòi về môn học. Cảm giác này không phải
lúc nào cũng xuất hiện, nhất là khi các giáo viên quá bận rộn với những ca dạy
và mải chạy theo những thành tích, điểm số.
Nghề giáo giống như một nghề biểu diễn. Bạn chỉ có một cơ hội xuất hiện trước học sinh và gây ấn tượng về một bài giảng nào đó. Bởi vậy cô giáo trong phim cũng rất cẩn thận trong việc giữ cho mình một phong thái chỉn chu nhất mỗi khi lên lớp. Dù là lớp học đến tối mới diễn ra nhưng ban ngày cô đặt nguyên tắc không uống rượu hay làm những việc có thể ảnh hưởng đến phong độ trên lớp. Có lẽ cô giáo ấy nghĩ rằng học sinh xứng đáng nhận được sự chuẩn bị tốt nhất từ giáo viên, dù đôi khi sự chuẩn bị tốt nhất đó chưa hẳn đã đáp ứng được kì vọng của các em.
Trong số các em học sinh trong bộ phim, có một em đã nhìn thầy cô mình với ánh mắt tự hào. Điều này thật đặc biệt vì có những học sinh luôn nhìn thầy cô với ánh mắt sợ sệt hay không cảm xúc thì em học sinh này đã nhìn thầy cô với ánh mặt tự hào, tự hào vì thầy cô mình đã cố gắng thật nhiều cho một buổi giảng. Có một em học sinh như vậy chắc cũng có thể hái trăng, hái sao.
Wednesday, May 1, 2024
Mùa hè của tôi
Tuesday, April 23, 2024
Fix yourself
Cuộc nói chuyện với một người bạn lớn đã giúp tôi hiểu ra:
- Đổ lỗi là biểu hiện của bệnh tâm lý.
- Hãy fix bản thân trước, rồi mọi thứ khác sẽ ổn theo.
- Hãy có priority. Loại trừ những thứ toxic, irrelevant.
- Hãy đẩy nỗi buồn đến đỉnh điểm, rồi mọi thứ sẽ trở lại bình thường.
- Đặt mục tiêu và tập trung làm tới.
Sunday, February 18, 2024
Giải trí dịp tết
Tôi sẽ điểm qua một số hoạt động giải trí của bản thân trong tết này.
1. Đi xem phim
Sau khi lựa chọn giữa Mai và Nàng thơ của Miller, tôi đã quyết định chọn bộ phim số 2. Mai thì có rất nhiều review tốt kiểu như "Một bộ phim rất đời, mạch nội dung rất tốt", còn phim kia thì không có nhiều thông tin ngoài việc nó nói về một mối quan hệ có phần cấm kị. Tuy nhiên vì bối cảnh bộ phim thứ hai là trường lớp, lại là lớp văn học, nên tôi tò mò muốn biết trong một môi trường như vậy thì tác giả kịch bản hay đạo diễn muốn truyền tải điều gì, liệu mọi thứ có chán như lời quảng cáo về phim đó hay không? Khi xem lịch chiếu tôi thấy còn 15 phút nữa là có phim ở một rạp cách nhà tôi tầm 7 phút đi xe máy, vậy là tôi quyết định đi xem ngay. Bộ phim đúng là nói đến một mối quan hệ thầy trò, tuy nhiên có vẻ như không có gì đi quá giới hạn. Người trò cũng đã 18 tuổi, là một cô bé sống một mình trong một căn nhà giàu sang nhưng thiếu tình thương cha mẹ. Cô bé tự tin, xinh đẹp, thông minh và chăm chỉ, với khát khao khẳng định bản thân để chứng minh cho thế giới hay chính cha mẹ mình biết rằng kể cả khi không có một hình mẫu người cha hay người mẹ trong gia đình, cô ấy vẫn mạnh mẽ và sống kiêu hãnh. Còn người thầy là một nhà văn đã từ bỏ sự nghiệp để trở thành thầy giáo, cũng có nỗi đau khổ khi mất đi cảm hứng sáng tác. Người thầy ấy thấy vui khi tác phẩm trước đây của mình được học trò đọc và thuộc làu từng đoạn. Có lẽ vì thế mà người thầy này có phần ưu ái nữ sinh kia hơn, nhưng tất cả chỉ nằm ở những cuộc trao đổi học thuật. Giữa họ có sự kết nối nhờ văn chương và sự rung động nếu có, cũng là vì văn chương. Tuy nhiên, cô bé nữ sinh kia có vẻ không tách bạch được văn và đời. Cô có phần ngây thơ khi tin rằng mình có thể quyến rũ được người thầy cách mình cả 30 tuổi kia và thậm chí đe dọa cả sự nghiệp của ông ấy, trong khi điều cô ấy thật sự muốn là sự yêu thương của một người cha, sự công nhận tài năng của bản thân và một người bạn tri âm tri kỉ. Đến cuối bộ phim có vẻ như mâu thuẫn giữa họ được hóa giải (phần kết có vẻ hơi nhanh). Cô bé kia đã chấp nhận vị trí của mình và người thầy đã có thể viết trở lại.
Xét về khía cạnh giáo dục tôi thấy người thầy đã cố gắng để khuyến khích học trò của mình qua việc giao bài tập có mức độ khó, dễ khác nhau cho các đối tượng người học khác nhau, khuyến khích học trò tham gia vào các câu lạc bộ học thuật để có cảm hứng trong học tập. Người thầy cũng khá cẩn trọng trong lời ăn, tiếng nói với các học trò của mình dù học trò có tỏ ra xuồng xã hay giận dữ. Có thể người thấy ấy cũng có phút yếu lòng và lay động, nhưng ông ấy đã nhanh chóng lấy lại được lý trí và biết điều gì là quan trọng với bản thân. Ông ấy làm điều đó nhưng không hề làm tổn thương người học trò của mình, mà lại có phần cảm hóa được cô nữ sinh ấy.
Thời gian sẽ trôi qua, mọi việc sẽ trôi về quá khứ, nhưng người ta sẽ không bao giờ quên những người đối xử tốt với mình hay đem lại cho mình những cảm xúc tích cực.
2. Đi trồng cây
Tôi vốn không phải là người có bàn tay làm vườn. Dù được tặng nhiều cây cối nhưng hiếm có cây nào tôi chăm mà sống được. Ấy thế mà năm nay tôi lại được rủ đi trồng cây. Tôi cũng nghĩ đơn giản đó là một chuyến đi dã ngoại vui vẻ để kết nối với những người bạn thân thiết và cả những người bạn mới. Tuy nhiên một phần lớn trong chuyến đi chính là trồng cây. Đây là một hoạt động trong dự án: 1 triệu cây xanh cho Việt Nam. Lần này chúng tôi đi một đoàn hơn một trăm người, nếu mỗi người trồng 1 cây thì tổng thể sẽ có hơn một trăm cây. Tuy nhiên, khác với tưởng tưởng của tôi là chúng tôi sẽ trồng cây trên một mảnh đất tơi xốp màu mỡ như trong khu vườn nhà bà tôi, thì chúng tôi chính xác là sẽ trồng cây trên đất rừng chênh vênh nhiều sỏi đá. Vác được cái cuốc hay cái cây lên lưng chừng núi với tôi cũng là một thử thách, chưa nói đến việc cuốc đất hay đào hố trồng cây. May thay tôi đi cả đoàn nên có các em trẻ, khỏe giúp làm phần khó đó, tôi chỉ giúp việc lấp đất, di chuyển cây và tưới nước. Chẳng biết cây của tôi có sống sót không nhưng tôi hi vọng bất kì mầm xanh nào cũng sẽ hiên ngang trong nắng gió, vượt qua bão giông để mang đến sự chở che cho trái đất này.
Công nghệ và người cao tuổi
Tôi đi cùng các cô tôi (U60 và U70) đến thăm nhà một người họ hàng, sau đó ra về vào khoảng 1 giờ chiều. Lẽ ra phải đặt xe thẳng về nhà cô tôi, nhưng tôi thấy đói bụng nên đặt xe về một quán ăn gần đó (cách nhà cô tôi tầm 7 phút đi xe) dù về nhà cũng có đồ ăn (nhưng phải lích kích nấu nướng và có thể đồ ăn đều là những món ngày tết mọi người đã quen thuộc cả tuần này). Đó thực ra là một trải nghiệm vui vẻ vì mọi người đều hưởng ứng các món ăn tôi chọn. Tuy nhiên, nếu như trước đây, chúng tôi sẽ không thể đưa ra quyết định mà không hỏi ý kiến người lớn, còn bây giờ chúng tôi lại tự ý quyết định. Tất nhiên đó là quyết định dựa trên quan sát và sự yêu quý tôi dành cho người nhà tôi, nhưng phần nào đó thể hiện những người lớn tuổi đang dần mất đi thế kiểm soát, kiểu như "Con cái đặt đâu, cha mẹ ngồi đó". Cầm trên tay điện thoại smartphone, giới trẻ chúng tôi có thể gọi đồ ăn, mua bán, đặt xe, thanh toán, trong khi những công nghệ đó với người lớn tuổi thì như ma trận. Mẹ tôi từng phản đối việc mua đồ online, nhưng sau cũng đành chịu để chúng tôi giao dịch qua ứng dụng điện thoại. Việc này xuất phát từ việc đôi khi mẹ cũng không đủ sức để chạy lo một bữa ăn nhanh khi có khách đến chơi nhà đột suất, nên mẹ nhắm mắt cho qua và bảo tụi tôi gọi đồ gì ngon về đãi khách. Sự đồng ý này có phần đồng nghĩa với việc đi ngược lại niềm tin và nguyên tắc sống của mẹ tôi. Khi nghĩ theo hướng này tôi có phần hơi buồn.
Có thể tôi đang suy nghĩ quá nhiều vì mọi người không nhất thiết cần đến các công nghệ mà vẫn có thể sống tốt, giống như việc tôi không biết lập trình hay lái ô tô và vẫn ổn với điều đó. Tuy nhiên, không thể phủ nhận công nghệ đang dần trở thành một phần cuộc sống và tôi cũng đang đứng ngoài rất nhiều sự phát triển đang diễn ra từng phút, từng giây. Sẽ ra sao nếu tôi luôn là kẻ ngoài cuộc và không thể hòa nhập với thế giới của 10-20 năm sau? Sẽ ra sao nếu tôi không thể trò chuyện với thế hệ kế tiếp?
Bài viết này không muốn nói đến sự phát triển của công nghệ, mà về việc những người lớn trong gia đình đang ngày một nhiều tuổi đi, sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn, thử thách hơn trong đó có việc mất đi thế kiểm soát. Chúng tôi phải làm gì để các ông bà, các bác, các cô chú tôi cảm thấy thoải mái hơn trong xã hội này? Chúng tôi phải làm gì để giúp ích cho họ và cho chính mình của tương lai?
Wednesday, February 14, 2024
Tết 2024
Nếu không tính tin nhắn và các caption viết cho những bức ảnh
đăng Instagram thì đây sẽ là bài khai bút đầu tiên của năm mới. Bài viết này sẽ
về chuyến đi du xuân của tôi trong những ngày đầu năm.
Trước tết tôi đã có ý định sẽ đi thăm tất cả các quê vào dịp tết, thế là tôi lên kế hoạch tìm xe. May mắn thay tôi được bạn giới thiệu một bạn tài xế rất nhiệt tình chở chúng tôi đi vào mùng 2 tết. Đầu tiên chúng tôi về quê ngoại thăm các bác và ăn bữa tân niên với các anh chị họ tôi. Thấy các bác tôi vẫn trộm vía nhanh nhẹn làm cơm cho con cháu và các anh, chị, các cháu ríu rít, tôi thấy tết ở quê thật vui. Chị họ tôi còn chở tôi và em tôi kẹp ba trên chiếc xe máy để đến thăm ngôi chùa Địa Tạng cách nhà tầm 3 cây số. Ngôi chùa có rất nhiều chuông gió, âm thanh nghe rất dễ chịu và thư thái. Có điều với người già đến đây thì chắc sẽ cần có xe điện vì đoạn đường phải đi bộ khá dài để đến được khu chính.
Sau khi thăm quê ngoại, xe đưa chúng tôi đến thành phố Nam Định cách đó tầm 30 km. Đây là nơi tôi sinh ra và dành 7 năm ấu thơ ở đó nên lúc nào với tôi cũng là nơi thân thương nhất. Nơi đó còn có hai bác và các anh chị tôi. Hai bác tôi đã chăm tôi từ bé đến khi nhà tôi chuyển lên Hà Nội. Bác ít khi lên Hà Nội nhưng có gì ngon lành lại thỉnh thoảng gửi lên cho chúng tôi. Mấy năm trước hai bác U80 vẫn còn đi bán hàng ở một sạp ở chợ, nhưng giờ chỉ có bác gái còn đi. Bác trai giờ đã không tự đi xe đạp và cũng không ra chợ phụ giúp nữa. Anh tôi tóc cũng hoa râm, khuôn mặt lo toan việc nước, việc nhà. Thời gian đúng là sẽ thay đổi tất cả, nhưng mong rằng chúng ta vẫn dẻo dai, chân cứng đá mềm.
Sau khi rời nhà bác tôi, tôi nhận được cuộc điện thoại từ một người bạn thân của bố tôi. Chú ấy từng sống ở Hà Nội và trước đây rất thường đến thăm gia đình tôi, nhưng giờ lại về Nam Định, nhà cũng gần nhà bác tôi. Mấy năm nay tôi cũng không gặp chú nên quyết định rẽ xe sang thăm chú. Ba chú cháu gặp nhau thật vui. Cuộc sống của chú đã có phần ổn định hơn so với mấy năm trước nên tôi cũng mừng cho chú.
Sau khi rời Nam Đinh, hai chị em tôi đi về huyện cách đó 30-40
cây số là quê nội tôi. Về nhà thì thấy bà tôi ngồi ngoài cửa, xung quanh là các
cô chú và các em họ, các cháu cũng tề tựu đông vui. Năm nay cũng có nhiều người
về quê ăn tết nên chắc bà sẽ vui dù ngủ hơi chật một chút. Tôi cũng chỉ ở với bà
đươc một ngày rưỡi rồi lại lên. Những dịp lễ tiệc về đông người cũng vui, nhưng
tôi thích về ở với bà khi chỉ có mấy bà cháu, khi ấy tôi có thể cùng bà nấu ăn,
trò chuyện cùng bà thoải mái hơn.
Lên Hà Nội, sau khi nghỉ ngơi nửa ngày tôi lại lập hội đi chơi
Hoàng Thành. Tôi từng đến đây và không ấn tượng lắm, nhưng lần này đi với nhóm thân
nên thấy vui. Mọi việc đều thiên thời, địa lợi, nhân hòa.
Với tôi, tết được gặp đầy đủ những người thân yêu đã là một
cái tết hạnh phúc. Tôi không có mong ước cần phải đi đâu xa.















